DBHko 1.mailako ikasleak Ekain Berrira joan gara bisitan. Ekain kobazuloaren erreprodukzioa, Zestoa ondoan. Historiaurreko aldi hau aztertzen ari gara Historyn. Hominidoen eboluzioa Homo Sapiensak iritsi arte.
Lehenengo eta behin, argazki handi batek gogorarazten digu duela 13000 urte kobazulo honetan bizi izan zirenak ez zirela arrotzak. Gu bezalakoak ziren. Homo sapiens. Hotz eta izotz ugariko garaia zen hura, eta, beraz, Ekain kobazuloa zen bere udako egoitza nagusia. Neguan gehiago hurbiltzen ziren itsasora, garai hartan baino, eta askoz beherago eta urrunago zegoen gure egungo kostaldetik.
Gizon eta emakume haiek, gure tresna berberak ez bazituzten ere, beren adimena ere bazuten. Eta hari eta ikasgelan eta bisita honetan ikusi dugunari esker, gure egunetarako erreferente izan daitezkeen ideiak edo irakaspenak aurkitzen ditugu.
Haien etengabeko kezka biziraupena zen: nola aurkitu janaria eta nola saihestu beste izaki batek jatea? Horretarako, harriekin, hezurrekin eta zurekin tranpak eta erremintak egiteko trebetasunaz gain, mugitzeko gaitasuna garatu zuten. Joan beharra zuten janaria aurkitzeko, eta horregatik ziren nomadak. Horrek eboluzioaren printzipio handi batera garamatza: iraun zuten espezieak ez ziren ez indartsuenak, ez ugarienak izan. Zirkunstantzietara egokitzen jakin zutenak baizik.
Bestalde, aldi horretan ezin zen inor alde batera utzi, denak ziren beharrezkoak, gero denak ziren baliozkoak. Zaharrek, haurrek bezala, emakumeek ere, gizonek bezala, denek beren ahalmenen arabera egiten zuten beren taldearen onerako: triburako. Eta hasieran aipatu dugun bizirauteko behar horrek lagundu egiten zuen tribua kohesionatzen, bertako kide izateaz harro sentitzen eta, behar izanez gero, bere bizitzaren gainetik defendatzen.
Ekainen, 13.000 urteko homo sapiensek, Kristoren aurretik, ez zituzten Neandertalak ezagutu, Kristoren aurretik 40.000 urte inguruan desagertu zirelako. Baina egia da 195000. urtearen eta data honen artean bizi izan zirela. Zergatik desagertu ziren? Haiek indartsuagoak ziren, burmuina handiagoa zuten, ahozko hizkuntza garatu zuten, ahozko hizkuntza. Teoria asko daude, haien artean, batek dio Neanderthal oso itxita bizi zela bere tribuan eta horrek bere espeziea ahultzea eragin zuela. Homo Sapiens, ordea, beste errealitate batzuetara zabaltzeko eta bere aurrerapenak transmititzeko prestago agertu zen, beste tribu batzuen asmakuntzak bereganatzen zituen aldi berean. Gakoa komunikatzeko gaitasuna zen eta da. Hori ere oso garrantzitsua da gure egunetarako.
Neandertalek garatu zuten eta homo sapiensek gero bereganatzen jakin zuten gai bat zenduen gurtza izan zen. Bere hilobiratzeak eta akropoliak erakusten dute. Aztertutako aurreko espezieetako bakar bat ere ez zen arduratu alderdi horretaz. Horrek eboluzio bat dakar bere pentsamenduan eta bizitza eta jada bizitza ez dena ikusteko moduan. Afektibitatea eta aitorpena eskatzen ditu. Eta sinesmen baten zantzua ere bada. Hori guztia kobazuloetako margolanetan eta artizarreko estatuatxoetan adieraziko dute. Ekainen zaldi asko agertzen dira, ez baitzuten asko. Badira hartzak ere, harrapari handia, arrisku handia edo gaitz handia irudikatzen zutenak. Artearen bidez, zein trebeak ziren erakusteaz gain, beren hitzekin adierazi ezin zutena edo adierazi ezin zutena adierazi zuten: sentimendua, errekonozimendua, gurtza,… “Irudi batek mila hitz balio du” dioen esaera egia bihurtu zuten. Eta utzi ziguten beren ondarea eta artea komunikazioa eta kultura dela irakastea.
Ekainberrira egindako bisita honek eta Paleolitikoaz dakigunak ikasturte hau hasten laguntzen digu, geure burua zaintzea garrantzitsua dela gogoraraziz. Horretarako, ondare erraza du:
– Zaindu dezagun elkarrengandik ikasten lagunduko digun komunikazioa.
– Babes gaitezen elkarri lagunduz tribu bereko kide gisa.
– Prest egon gaitezen aldaketari aurre egiteko, egokitzeko, nomadak izaten jarraitzeko.
– Eta ez dezagun ahaztu arteak eta keinuak asko esaten dutela hitz gutxirekin. Gutxiago delako gehiago.
Eta ondo pentsatuz gero, horrek eskolako, laneko, familiako… bizitzarako balio digu.
Paleolitikoko gizonak berritzaile onak izan ziren eta ondare handia utzi ziguten.
